Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ và kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Mỗi người bệnh có tình trạng, thời điểm và phác đồ phục hồi khác nhau.
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) có thể khiến người bệnh yếu hoặc liệt một bên cơ thể, khó nói, khó nuốt, mất thăng bằng. Sau giai đoạn cấp cứu và điều trị tại bệnh viện, phần lớn quá trình hồi phục diễn ra tại nhà, đòi hỏi gia đình chăm sóc kiên trì. Xe lăn đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn này: giúp người bệnh ra khỏi giường, tham gia sinh hoạt, đi tái khám và tập luyện.
Vai trò của xe lăn
- Giúp thay đổi tư thế, không phải nằm cả ngày. Nằm lâu làm tăng nguy cơ loét, cứng khớp, viêm phổi.
- Hỗ trợ đi lại giữa phòng ngủ, phòng ăn, phòng tập, nhà vệ sinh.
- Tạo cảm giác tham gia: ngồi ăn cùng gia đình, xem tivi, ra sân, cải thiện tinh thần.
- Đi tái khám, trị liệu thuận tiện, an toàn.
- Giữ sức khi người bệnh chưa đi được xa.
Tư thế ngồi đúng
- Ngồi thẳng, lưng sát tựa lưng, hông cân đối.
- Cánh tay bên yếu đặt trên bàn hoặc tay vịn, có gối kê, tránh để thõng xuống gây đau vai.
- Chân đặt chắc lên gác chân, đầu gối gập khoảng 90 độ.
- Dùng dây an toàn hoặc gối kê hai bên nếu người bệnh bị nghiêng.
- Đầu và cổ thẳng, hỗ trợ nếu yếu cơ cổ.
Xem tư thế ngồi đúng trên xe lăn.
Thời gian ngồi xe
- Tăng dần từng ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Bắt đầu 15-30 phút, tăng dần.
- Không ép ngồi quá lâu khi người bệnh mệt, chóng mặt.
- Đổi tư thế thường xuyên, cho nằm nghỉ xen kẽ.
- Kiểm tra da vùng mông, hông sau mỗi lần ngồi lâu.
Chuyển người an toàn
- Đặt xe lăn bên khỏe của người bệnh khi chuyển từ giường.
- Gài phanh trước khi chuyển.
- Đỡ bên yếu, để người bệnh dùng bên khỏe chống và xoay.
- Không kéo cánh tay bên yếu, dễ trật khớp vai.
- Nhờ thêm người nếu người bệnh nặng.
Xem chuyển người bệnh từ giường sang xe lăn.
Khuyến khích vận động
- Hỏi kỹ thuật viên về bài tập phù hợp.
- Khuyến khích tự làm những gì còn làm được: tự ăn, tự cầm cốc, tự lau mặt.
- Tránh làm thay mọi việc, vì điều này làm chậm hồi phục.
- Tập đều đặn, ít mà đều.
- Khen ngợi từng tiến bộ nhỏ.
Xem tập phục hồi chức năng tại nhà.
An toàn khi ăn uống
Người sau đột quỵ có thể khó nuốt, dễ sặc.
- Cho ăn ở tư thế ngồi thẳng, đầu hơi cúi.
- Ngồi thẳng khoảng 20-30 phút sau bữa ăn.
- Hỏi bác sĩ về chế độ ăn mềm, xay nhuyễn, sệt nếu cần.
- Xe có bàn ăn gắn xe hỗ trợ tư thế ăn.
Xem dinh dưỡng cho người ít vận động.
Vệ sinh cá nhân
- Cân nhắc xe lăn có bô nếu khó đi vệ sinh. Xem xe lăn có bô.
- Phòng tắm an toàn, ghế tắm, tay vịn. Xem phòng tắm an toàn.
- Giữ da sạch, khô, thay đồ kịp thời.
Chọn xe lăn cho người sau đột quỵ
- Tay vịn gấp lên được để chuyển người dễ.
- Gác chân tháo hoặc xoay ra để không vướng khi chuyển.
- Dây an toàn nếu người bệnh dễ nghiêng.
- Đệm êm, tựa lưng chắc.
- Tựa lưng cao hoặc ngả lưng nếu người bệnh rất yếu. Xem xe lăn tựa lưng cao, ngả lưng.
- Xe có bô nếu cần.
- Phanh chắc.
Chăm sóc tinh thần
Sau đột quỵ, nhiều người bệnh buồn, lo lắng, thậm chí trầm cảm. Hãy:
- Lắng nghe, kiên nhẫn khi người bệnh nói chậm, khó.
- Tôn trọng, không nói như thể họ không có mặt.
- Giữ nếp sinh hoạt quen thuộc, mời họ tham gia việc nhà nhẹ.
- Thăm hỏi, để người bệnh gặp bạn bè, người thân.
- Nhờ hỗ trợ chuyên môn nếu có dấu hiệu trầm cảm kéo dài.
Xem tâm lý người bệnh lần đầu dùng xe lăn.
Phòng ngừa tái phát
Theo hướng dẫn của bác sĩ:
- Uống thuốc đúng liều, đúng giờ.
- Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
- Ăn uống lành mạnh, hạn chế muối, mỡ.
- Tái khám định kỳ.
- Nhận biết dấu hiệu đột quỵ để cấp cứu kịp thời (méo miệng, yếu tay chân, nói khó), gọi cấp cứu ngay.
Hỗ trợ người chăm sóc
Chăm người sau đột quỵ rất mệt. Hãy:
- Chia sẻ công việc với người nhà.
- Nghỉ ngơi, giữ sức khỏe.
- Học kỹ thuật chăm sóc đúng cách.
Xem người chăm sóc tránh kiệt sức.
Thuê hay mua xe lăn
Giai đoạn đầu chưa rõ mức hồi phục, thuê xe lăn là cách linh hoạt. Khi biết cần xe lâu dài, có thể mua xe phù hợp. Xem nên thuê hay mua xe lăn.
Câu hỏi thường gặp
Người bệnh có nên ngồi xe lăn cả ngày không?
Không. Cần đổi tư thế và nằm nghỉ xen kẽ, theo hướng dẫn nhân viên y tế.
Xe lăn có làm người bệnh lười tập đi không?
Dùng đúng cách thì không. Xe lăn giúp giữ sức, còn tập luyện vẫn cần thực hiện đều đặn.
Tôi nên chọn xe nào?
Hãy ghi chú tình trạng khi đặt để nhân viên tư vấn.
Kết luận
Xe lăn là công cụ hỗ trợ quan trọng trong quá trình chăm sóc sau đột quỵ. Đặt xe tại ThueXeLan.vn và ghi chú nhu cầu để được tư vấn mẫu phù hợp.
